Victorine van Schaickprijs naar Ellen Kleijnen voor onderzoek naar Bibliotheek op school

Op 9 november zijn tijdens het KNVI-congres de winnaars bekendgemaakt van de jaarlijks uitgereikte Victorine van Schaickprijzen. De Victorine 2017 (beste publicatie) ging naar Ellen Kleijnen voor haar proefschrift Route to readingover de toepassing van het Bibliotheek op school-concept in Gouda. De Victorine Initiatiefprijs ging naar Lotte Wilms, Michiel Cock en Ben Companjen van DH Clinics voor het opzetten van een vijfdaagse cursus Digital Humanities. De Scriptieprijs werd toegekend aan Maartje Kamp voor haar scriptie Afgeschermd geheugen.

Er werden dit jaar zes inzendingen gekwalificeerd voor de Victorine van Schaickfonds | KNVI-prijs, waarvan het proefschrift van Ellen Kleijnen uiteindelijk met de prijs gehonoreerd werd. Kleijnen onderzocht de effecten van het toepassen van het Bibliotheek op school-concept op de taal- en leesvaardigheid en leesmotivatie van voornamelijk Marokkaans Berberse kinderen. Zij voerde dit onderzoek uit in opdracht van en in samenwerking met de Bibliotheek Gouda. De bibliotheek vertaalde de aanbevelingen van Ellen in beleid dat ook werkelijk werd geoperationaliseerd.
De jury stelt over Kleijnens onderzoek: ‘In Gouda slaagde de bibliotheek erin middenin een periode van zware bezuinigingen met fondsenwerving een Bibliotheek op school te realiseren in een Brede School met kinderen van allochtone, voornamelijk Marokkaans-berberse, achtergrond. Om de effecten van deze bibliotheek op de taal- en leesvaardigheid en leesmotivatie van de kinderen te onderzoeken, werd een promotieonderzoek opgezet. Ellen Kleijnen volgde de leerlingen van de school drie jaar lang, verzamelde gegevens bij leerlingen, hun ouders (in het Berber als het niet anders ging), leerkrachten en bibliotheekmedewerkers. Ze knoopte die gegevens aan elkaar en deed op basis van geavanceerde statistische analyses uitspraken wat er al goed ging en wat nog beter kan. Inmiddels hebben de school en de bibliotheek haar aanbevelingen in beleid vertaald. 
Het proefschrift Route to reading (pdf), succesvol verdedigd aan de Universiteit van Amsterdam in december 2016, is een oerdegelijke studie waarin wetenschappelijk onderzoek direct ten goede komt aan leesbevorderingsbeleid en onderwijspraktijk. Voor dit onderzoek, dat raakt aan de bibliotheekpraktijk én aan een maatschappelijk zeer relevante problematiek van bestrijding van taal- en leesachterstanden en het bevorderen van gelijke kansen, verdient Ellen Kleijnen volgens de jury ten volle de Victorine van Schaickprijs 2017.’ (Zie hier voor een samenvatting van Kleijnens onderzoek)
De Victorine Initiatiefprijs werd dit jaar uitgereikt aan Michiel Cock, Ben Companjen en Lotte Wilms van DH Clinics voor hun initiatief om een vijfdaags trainingsprogramma te ontwikkelen over Digital Humanities dat voor vakgenoten gratis aangeboden wordt. De jury stelt bij wijze van toelichting: ‘Dit drietal is erin geslaagd een rij interessante sprekers en workshopleiders aan zich te binden die de deelnemers inwijden in werkwijzen en tools. Dat zij met hun initiatief in de roos schieten blijkt uit de wachtlijsten die bestaan voor deelname.  Deze Digital Humanities Clinics vormen dan ook een uitgelezen mogelijkheid voor medewerkers van wetenschappelijke bibliotheken en archieven om zich op de hoogte te stellen van dit nieuwe vakgebied. Door het volgen van de clinics kunnen bibliotheekmedewerkers hun kennis vergroten en zijn zij een betere gesprekspartner van onderzoekers als het gaat om Digital Humanities. Interessante bijkomstigheid is dat de clinics leiden tot de vorming van een netwerk van mensen die zich in bibliotheken met deze onderwerpen bezighouden.  De jury verwacht dat de Digital Humanities Clinics een grote impact zullen hebben op de toekomst van wetenschappelijke bibliotheken en archieven en heeft besloten dit initiatief te belonen met de Victorine Initiatiefprijs 2017.’ 

De Scriptieprijs gaat dit jaar naar Maartje Kamp voor haar scriptie waarin het effect behandeld wordt van het al dan niet openbaar maken van informatie aan de hand van de archieven over collaborateurs in de Tweede Wereldoorlog. ‘In Nederland zijn de archieven beschikbaar gesteld voor onderzoek, terwijl in België de archieven juist afgeschermd werden. Maartje is erin geslaagd te laten zien dat dit leidt tot verschillen in de beleving van de Tweede Wereldoorlog en uiteindelijk zelfs in de berechting van oorlogsmisdadigers. Informatie is macht lijkt op deze scriptie zeer van toepassing te zijn,’ aldus de jury.

De Victorine van Schaickprijzen worden snds 1978 jaarlijks uitgereikt door het Victorine van Schaickfonds | KNVI. De prijzen worden toegekend aan mensen die een bijdrage hebben geleverd aan de innovatie van het informatievak in de ruimste zin van het woord. Dat kan een artikel, presentatie, website, blog of andere publicatie zijn, maar ook een bijzonder en vernieuwend initiatief, waarmee aan het vak van informatieprofessional nieuwe vorm, betekenis of inhoud is gegeven. Er worden elk jaar drie Victorines uitgereikt: de Victorine voor de beste publicatie (€ 2000,- en de Victorine van Schaick-penning); de Victorine voor het meest innovatieve initiatief op het vakgebied van de informatieprofessional (€ 1500,-); de Victorine voor de beste scriptie (€ 1000,-)..