Actueel - Nieuws

De publieke sfeer in de 21e eeuw

Wat voor wereld creƫren we met ict?

5 december 2019

In november 2019 verscheen bij ISVW Uitgevers het boek De publieke sfeer in de 21e eeuw. Hannah Arendt als gids voor professionals. Met dit boek wil Henriëtta Joosten het publieke gesprek aanzwengelen over de vraag wat voor wereld we met de inzet van technologie aan het creëren zijn.

Informatieprofessionals bepalen in toenemende mate hoe onze samenleving eruit ziet. Wiens veiligheid gaat voor? Van buiten spelende kinderen of van de inzittenden van een zelfrijdende auto? Wie staat er op de lijst van potentiële fraudeurs? Welke informatie krijgen we te zien via zoekmachines? In hoeverre kunnen de zogenaamde laaggeletterde medeburgers hun weg in onze samenleving vinden? Via hun werk geven informatieprofessionals antwoord op deze vragen. Het besef groeit dat bij deze invloed ook een zekere publieke verantwoordelijkheid hoort. Niet voor niets is Smart Humanity al een aantal jaar een belangrijk thema binnen de KNVI.

Dit zijn goede ontwikkelingen. Maar enige bescheidenheid zou de informatieprofessional 3.0 sieren. Bovenstaande vragen zijn publieke vraagstukken; ze gaan iedereen aan. Ontwerpers van onze samenleving kunnen niet op eigen houtje besluiten wat voor de samenleving wenselijk is, hoe goed hun bedoelingen ook zijn. Deze vraagstukken horen thuis in de publieke sfeer. De beantwoording van deze vragen is een gedeelde verantwoordelijkheid: van informatieprofessionals, overheden én burgers.

‘Wat voor wereld creëren we met de inzet van technologie’ is een publiek vraagstuk.  

Aandacht voor de publieke sfeer is hard nodig

Filosoof en HBO-ICT docent Henriëtta Joosten ziet dat het publieke gesprek in de 21e eeuw steeds lastiger wordt. We raken steeds meer gewend aan (online) omgevingen die op onze voorkeuren en geschiedenis zijn afgestemd, en verliezen daardoor de gemeenschappelijke wereld langzaam maar zeker uit het oog. De smartphone slokt de samenleving op. De publieke sfeer, van oudsher de vrijhaven voor democratisch overleg, staat begin 21e eeuw onder druk. En dat is niet zonder risico. We leggen onze vrijheid en de veerkracht van onze samenleving in de waagschaal.

Gelukkig is er, ook binnen de KNVI, meer aandacht voor het betrekken van burgers bij het ontwerp van technologie. Zo waren er tijdens Smart Humanity 2019 meerdere sessies die zich richtten op de vraag hoe je burgers mee kunt nemen in de besluitvorming.

Maar dit gaat Joosten niet ver genoeg. De vraag is hoe we met technologie een vrije samenleving kunnen vormgeven. Waar burgers steeds weer – en niet slechts in het voortraject! – het ontwerp van onze samenleving ter discussie kunnen stellen en met eigen antwoorden op het publieke toneel kunnen verschijnen. Waar de vraag ‘wat voor wereld creëren we met de inzet van technologie?’ steeds weer gesteld wordt.

Hoe?

Geïnspireerd door het gedachtegoed van Hannah Arendt verkent Joosten twee gebieden waarop informatieprofessionals de publieke sfeer kunnen vergroten. Allereerst kunnen deze professionals zelf deelnemen aan het publieke gesprek. Met hun kennis en ervaring kunnen ze het gesprek een impuls geven. Daarnaast kan de informatieprofessional ontwerpprincipes hanteren die het publieke gesprek (indirect) stimuleren. In De publieke sfeer in de 21e eeuw. Hannah Arendt als gids voor professionals illustreert Joosten beide gebieden volop met voorbeelden. Het is een verdiepend en praktisch boek voor professionals die met hun werk (in)direct invloed uitoefenen op de vormgeving van de samenleving via de inzet van ICT.

Als informatieprofessional geef je je publieke verantwoordelijkheid niet alleen invulling door publieke belangen te behartigen maar juist door het publieke gesprek over wat voor wereld we aan het maken zijn te stimuleren. Uitbreiding van het Tada manifest met de waarde ‘publieke sfeer centraal’ ligt voor de hand.

 


Uit het voorwoord van Peter-Paul Verbeek, hoogleraar Filosofie van Mens en Techniek en voorzitter van de UNESCO World Commission on the Ethics of Scientific Knowledge and Technology (COMEST)

‘Op deze manier ontwikkelt dit boek impliciet een nieuwe invulling van politiek en democratie. De publieke ruimte blijkt een ontwerpproject, waar we gezamenlijk aan moeten werken, en die door professionals nieuw leven ingeblazen kan worden. Niet zozeer door technologie te ontwikkelen die efficiënt en effectief haar werk doet, maar vooral door met technologie een wereld te maken die mensen aan blijft spreken op hun rol in een publieke ruimte, als unieke individuen in een gemeenschappelijke wereld, waar we samen verantwoordelijk voor zijn. En die verantwoordelijkheid moeten we op steeds nieuwe manieren leren nemen.’



Reactie van Maurice Limmen, voorzitter Vereniging Hogescho­len, op De publieke sfeer in de 21e eeuw – getoond tijdens het symposium op 11 nov. 2019, De Haagse Hogeschool.

“Henriëtta Joosten doordenkt de maatschappelijke consequenties van de technologisering aan de hand van het werk van Hannah Arendt. Belangrijk denkwerk met grote maatschappelijke–menselijke!–waarde. Van harte aanbevolen!”

Leonard Geluk, Voorzitter CvB De Haagse Hogeschool


Over de auteur

KNVI

deel deze pagina via

Reacties toevoegen is alleen mogelijk voor leden, klik hier om deze pagina te bekijken binnen mijn.knvi.nl. Comments